به قلم دکتر نوشیروان کیهانی زاده. روزنامه نگار از سپتامبر 1956 (شهریور 1335)

ترجمه به هر زبان با بکارگیری گوگل ترنسلیت

انتشار نخستین نشریه چاپی ایران در 1837 و نخستین نشریه دستنویس ایران در 18 قرن پیش

 پرسشِ مخاطب:
    
     نخستین روزنامه در ایران در چه زمانی انتشار یافت؟.
    
     پاسخ:
    
    در ایران معاصر نشریه چاپی و منظم از یازدهم اردیبهشت 1216 (یکم ماه می 1837) و در زمان محمدشاه قاجار و به ابتکار میرزا صالح شیرازی (متولد کازرون) انتشار یافت. عباس میرزا ولیعهدِ فتحعلی شاه میرزاصالح و چهار نفر دیگر را برای یادگرفتن زبان و معلومات دیگر به انگلستان فرستاده بود. میرزاصالح در اینجا ضمن کسب معلومات، با فنون چاپ نیز آشنا شده بود و در بازگشت، شرح مشاهدات خود را نوشت که باقی مانده است. وی در انگلستان که از دهها سال پیش از سفر او دارای نشریه چاپی بود با انتشار منظم اخبارِ رویدادها آشنا شد و در بازگشت، شاه وقت را ترغیب به موافقت با انتشار نشریه کرد. وقتی که از میرزا صالح پرسیدند که در انگلستان نشریات خبری را چه می نامند و عنوان عمومی آنها صرف نظر از نام اختصاصی چیست، گفته بود «نیوز پِی پِر» که ترجمه اش به فارسی می شود «کاغذ خبر» و موافقت شده بود که با نام «کاغذ اخبار» منتشر شود و «کاغذ اخبار» نخستین نشریه چاپی ایران است که منظما و در آغاز کار به صورت ماهانه منتشر می شد و در صدر مطالب آن، کارهای دربار و دولت قرار داشت.
     باید دانست که 18 قرن پیش و در زمان اردشیر پاپکان کارهای دولت و تحولات در نوعی روزنامه زیر عنوان کارنامک منظما در دسترس قرار می گرفت. به گفته ویل دورانت، اين كارنامک درعين حال پيشرفته بودن تمدن ايرانیان را منعكس مي كند كه دفتر رئيس كشور [دفتر = دیپترِ اردشير پاپکان] كارهاي روزانه دولت را يادداشت و توسط چند مُحَرّر تکثیر مي كرد و همانند يك «روزنامه محدود» برای دولتمردان و بزرگان ارسال مي شد تا درجریان کارها و برنامه ها قرارداشته باشند و اندرزهارا بکاربندند و نظر بدهند و برخی نسخه ها نیز در اماکن عمومی و در دسترس باسوادها قرار می گرفت. برپايه همين روش، از 1995 سران همه كشورها، مقامات، پارلمان ها و پارلمانی ها و دستگاههاي دولتي براي خود «وبسايت» رسمي ساخته و براي ملاحظه عموم و به ويژه دولت هاي ديگر و سانه ها در اينترنت قرارداده اند و مطالب اين سايت ها «سند» است و نقل می شود.